ਦੇਸ਼ ਦੇ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਲਈ ਅਜਿਹੀ ਕਾਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡੀਜ਼ਲ ਪੈਟਰੋਲ ਜਾਂ ਬਿਜ਼ਲੀ ਤੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦੀ ਬਲਕਿ ਇਸ ਈਂਧਨ ਤੇ ਚਲਦੀ ਹੈ

ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਮਹਿੰਗੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੁਣ ਲੋਕ ਹੋਰ ਈਂਧਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵੱਲ ਮੁੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਐਨਜੀ ਅਤੇ ਬਿਜ਼ਲੀ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਸਾਧਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਬਾਲਣ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਰਾਕੇਟਾਂ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਪਰ, ਇਸ ਲਈ ਜੇਬਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੋਰ ਢਿੱਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਫਿਊਲ । ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਨਿਤਿਨ ਗਡਕਰੀ ਨੇ ਵੀ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਕਾਰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਕਾਰ ਲਈ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਬਾਰੇ। ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਕਾਰਾਂ ਕੀ ਹਨ? ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਈਂਧਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਰਾਕੇਟ ਭੇਜਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੁਝ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਾਲਣ ਵਾਹਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆਏਗਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਰਸਾਇਣਕ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਰੈਡੀਓਕਸ ਯਾਨੀ ਰੈਡਾਕਸ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਮਕੈਨੀਕਲ ਊਰਜਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਬਾਲਣ ਸੈੱਲ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ? ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਕੁਦਰਤੀ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ। ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਜਾਂ ਬਾਇਓਮਾਸ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਈਸਿਸ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਬਿਜਲੀ ਜਾਂ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਗੈਸ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਈਸਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਜੀਓਥਰਮਲ ਊਰਜਾ ਜਾਂ ਜੀਓਥਰਮਲ ਊਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਡੈਨਮਾਰਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹਵਾ ਊਰਜਾ ਤੋਂ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਫਿਊਲ ਸੈੱਲ ਦੇ ਕੀ ਲਾਭ ਹਨ? ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਈਂਧਨ ਸੈੱਲ ਰਵਾਇਤੀ ਇੰਜਣਾਂ ਨਾਲੋਂ ਲਾਭ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੋਵੇਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਾਲਣ ਸੈੱਲ ਨਾ ਸਿਰਫ ਦੌੜਨ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਰਕੇ ਵਧੇਰੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਕੁਸ਼ਲ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਰਸਾਇਣਕ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਬਿਜਲੀ ਊਰਜਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਕੈਨੀਕਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ‘ਥਰਮਲ ਸਪਾਊਟ’ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਫਿਊਲ ਸੈੱਲ ਕਾਰਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਬਾਲਣ ਕਾਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅਤੇ ਸਵੱਛ ਪੱਧਰ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਵਾਇਤੀ ਇੰਜਣਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿਰਫ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਗਰਮੀ ਛੱਡਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਈਂਧਨ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨਾਂ ‘ਤੇ ਘੱਟ ਟੈਕਸ ਵਸੂਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਇਸ ਦੀ ਟੈਂਕੀ ਭਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 482 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ 1000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹੁਣ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਕਾਰਾਂ ਲਈ ਕਿਹੜੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਹਨ? ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬਾਲਣ ਵਿੱਚ ਓਨੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਹਨ ਜਿੰਨੀਆਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੁਰਲੱਭ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਤਪ੍ਰੇਰਕਾਂ ਜਾਂ ਕੈਟਾਲਾਈਜ਼ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਪਲੈਟੀਨਮ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਈਂਧਨ ਸੈੱਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵੀ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਪਰ ਹੁਣ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੇ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਈਂਧਨ ਸੈੱਲ ਦਾ ਜੀਵਨ ਵੀ ਹੋਰ ਵਾਹਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਵਾਹਨਾਂ ਲਈ ਅਜੇ ਵੀ ਭਰਨ ਵਾਲੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਯੂਕੇ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਕੋਲ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਈਂਧਨ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਨਾਲੋਂ ਮਹਿੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ। ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਗੈਸ ਬਹੁਤ ਜਲਣਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਚ ਜਦੋਂ ਫਿਊਲ ਟੈਂਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਗੱਡੀ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਹਾਦਸੇ ਦਾ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਫਿਊਲ ਟੈਂਕ ਕਾਫ਼ੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕਿੰਨੀ ਹੈ? ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਕਾਰਾਂ ਹੁਣ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਰਡਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੋਇਟਾ ਮਿਰਾਈ, ਹੁੰਡਈ ਨੈਕਸੋ ਅਤੇ ਹੋਂਡਾ ਕਲੈਰਿਟੀ। ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਕੀਮਤ ਕਰੀਬ 37 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Leave a Comment